Edwin: Een mens in nood verdraagt geen 'nee' Over existentiële nood, verbinding en de kracht van eerlijkheid in de zorg

Voice-over

Je luistert naar ’t Kantelmoment, een podcast van Centrum voor Consultatie en Expertise. 

Soms stuiten professionals, cliënten of verwanten in de zorg op problemen en loopt een situatie vast. Bijvoorbeeld als gevolg van onbegrepen of problematisch gedrag van een cliënt, naasten die zich niet gehoord voelen of teamleden die niet op één lijn zitten. Dan kunnen consulenten van CCE in een consultatie helpen om de vastgelopen situatie vlot te trekken.  

In deze podcast duiken we in zo’n consultatie en zoeken we, samen met de betrokken partijen, naar ’t Kantelmoment: welke actie, inzicht of aanpak deed de situatie ten positieve omslaan? 

Michiel

“Vraag aan mijn netwerk. Ik heb een man onder behandeling met een autismespectrumstoornis die geheel is stilgevallen in het leven. Hij gaat gebukt onder ernstige existentiële somberheid en het lukt hem niet om antwoorden te vinden op vragen als: ‘Wie ben ik? Wat kan ik en waar hoor ik bij?’

Dat leidt tot uitzichtloosheid en daarin zit hij nu al meer dan tien jaar vast. Hij is niet depressief, wel erg somber, bitter en cynisch. Is er een expertisecentrum of andere voorziening die hem hierin kan helpen? Of is er iemand die met ons kan meedenken in de behandeling? Hoe dit aan te pakken?”

Voice-over

Met dit bericht op LinkedIn van medio 2021 doet psychiater Michiel een oproep aan zijn netwerk om mee te denken over zijn cliënt Edwin, een midden-twintiger met ASS. Edwin worstelt structureel met vragen naar de zin van het leven en is vastbesloten een eind aan zijn leven te maken. Hij heeft een jarenlang traject binnen de geestelijke gezondheidszorg achter de rug voordat hij in gesprek is gegaan met Michiel. Edwin beschrijft zelf de problemen die hij het grootste deel van zijn leven heeft ervaren:

Edwin

Nou, het was meer dat het ondraaglijk werd. Het ging gepaard met een bepaalde emotionele pijn die constant voortduurt. En je wordt wakker – en in de transitie dat je wakker wordt, dus voordat je echt beseft dat je wakker bent en je gedachten aan staan – merkte je al die pijn. Dus die voel je eerst, die pijn. Dan ben je wakker en dan, op een gegeven moment wordt dat zo ondraaglijk, dat kon je gewoon niet aan. Dus toen kwam ik bij Michiel.

Want ik wilde eigenlijk toen: nú euthanasie en ik begreep ook wel dat nu niet kan. Want daar zit een heel proces aan vast. Maar omdat het zo ondraaglijk was, zag ik geen andere optie dan nú, want over twee jaar red ik het ook niet.

Voice-over

Geleidelijk aan overweegt Edwin steeds serieuzer om uit het leven te stappen. Aanvankelijk kon hij zijn sluimerende onvrede en verveling nog verborgen houden voor zichzelf door zijn passie voor  gamen. Daar besteedde hij het grootste deel van zijn tijd aan. Tot hij alle interesse in het gamen verloor en zag hij nog maar één uitweg:

Edwin

Eerst begint het met: Weet je, het leven? Nou ja, als het moet. Op een gegeven moment wordt het: Nou ja, toch maar liever niet [leven]. 

Maar ja, goed. Jezelf afmaken, dat is dan weer een stap te ver. Totdat die ondraaglijke pijn kwam. Dan is het dus ook niet meer te houden. Dan kun je dat niet. Dan is het leven, het werk niet meer draaglijk. Dan moet ik die hele moeilijke keuze maken. Pleeg ik dan suïcide? Of kies ik voor een eerlijker weg naar mijn familie toe? En dat is uiteindelijk de keuze geweest. Ik wil liever niet dat de familie mij ergens dood aantreft zonder dat ze het idee hadden van: goh, was het dan zó ver?

Dat is echt heel moeilijk geweest, want ik wist ook dat euthanasie vaak niet gehonoreerd wordt is. Bij maar 10% van de mensen met psychische klachten wordt het gehonoreerd en het traject is twee jaar ongeveer. De vraag was: ga ik dat wel redden?’ 

Voice-over

Na een paar afspraken concluderen Edwin en Michiel dat ze niet verder komen. De voorgeschreven medicatie voldoet niet voor Edwin, en ook psychotherapie slaat niet aan. Edwin wijst deze optie zelfs af, omdat het volgens hem toch geen zin meer heeft. Uiteindelijk ziet ook Michiel geen uitweg voor Edwins problemen:

Michiel

Ik liep met Edwin vast en ik heb ook tegen Edwin gezegd van: ik weet eigenlijk niet hoe het verder moet. Hij wist ook niet hoe het verder moest. En hij zei: maar als dit zo doorgaat, dan wil ik euthanasie. Want dit is niet wat. En hij is al vanaf zijn negende bekend in de psychiatrie. Hij heeft heel veel behandelaren gehad, heel veel medicatie, heel veel dingen geprobeerd. En hij zegt: “Ja, ik ken het wel zo’n beetje ondertussen” en “Ja, als we niks verzinnen, nou ja, dan heeft het voor mij niet zoveel betekenis. Ik wil het wel op een goede manier doen. Ik wil mijn moeder goed voorbereiden en mijn familie en ik wil dat ook niet in een suïcidepoging doen of zoiets, maar gewoon, gewoon even gepland en netjes dat iedereen afscheid kan nemen. En dan? Dan is het wel klaar.”

Ik zei toen: Maar het kan best zijn dat er nog toch behandelmogelijkheden zijn die we ons allebei niet konden voorstellen. En nou, toen hebben we een plannetje gemaakt. Ik zei: ik kan, als jij het goed, vindt mijn LinkedIn-netwerk om advies vragen. Nou, toen hebben we samen een tekst opgesteld van: goh, wat we dachten dat de problematiek was en wat, wat de vraag was.’

Voice-over

Edwin geeft daarbij aan dat het gebruik van medicijnen hem geen uitkomst en verlichting biedt. Het vinden van de juiste combinatie van medicijnen en de balans tussen verschillende middelen en hun bijwerkingen is altijd een lastige opgave bij mensen met structurele psychische problemen. Het bleek in Edwins situatie ondoenlijk om dit met elkaar in evenwicht te brengen. Of hij raakt totaal versuft, of hij raakt juist extra geprikkeld: er lijkt geen middenweg te zijn. Ook van deze conclusie maakt hem alleen maar moedelozer. 

Michiel

‘Nou, er was een hele grote focus op medicatie. Dat kwam ook vanuit Edwin: ‘Is er dan niet toch niet een pil waarmee ik…?’ 

En bij Edwin is het altijd een mix tussen: hij wil medicatie die ‘m stimuleert, maar hij wil niet op hol slaan. En hij wil medicatie die hem rustig maakt, maar hij wil niet gedrogeerd rondlopen. En hij wil medicatie die hem helpt, zodat hij niet overspoeld raakt, maar hij wil niet emotioneel afgevlakt zijn. Dus dat had continu voor hem een hele grote focus. Ook vanuit de overtuiging: Ja, maar er moet toch iets te vinden zijn dat een ideaal evenwicht is. Nou dat was heel moeilijk te bereiken. Daar kwamen we eigenlijk niet met die route. 

Op een gegeven moment zei ik: ‘Ja, als we zo door blijven praten, dan blijven we maar over pillen praten. En dan komen geen steek verder. Volgens mij moeten we iets. Nou ja, ik weet het even niet.’

Dat is het eigenlijk. En dat was voor hem, in mijn beleving, ook wel een nieuw iets. En hij ook zei: ‘Ja, nou dat is wel eerlijk.’

Ik zei ook: ‘Ik wil niet van je af: juist niet. Ik wil het heel graag samen met je doen, maar ik weet niet wat het is. Dus laten we hulp op dat vlak zoeken’. 

En later heeft hij daar ook nog wel eens over gezegd. ‘Ja, in het verleden zeiden ze dan: God, we kunnen niks meer voor je doen. En dan zat ik weer gewoon thuis.’ 

Dus dat is wel anders voor hem geweest in dit geval. Daar zat voor hem een verschil in. Dat was ook echt mijn intentie. Want ik denk mee, ik wil je helpen. Ik weet alleen niet hoe.

Voice-over

Edwin vond Michiels opstelling dat hij hem niet verder kon helpen, eerlijk en oprecht. En dat niet alleen: dat Michiel vastbesloten was om hem niet in de steek te laten en samen op zoek te gaan naar oplossingen, gaf Edwin juist vertrouwen. Voor was dat een verademing, een eerste kantelmoment. Want specialisten en begeleiders die hij eerder had meegemaakt de behandeling hadden gestaakt. En dan was hij als cliënt weer terug bij af. met nog minder hoop op verbetering van zijn situatie. 

Edwin

Ik ben eerst bij een andere psychiater geweest. En op een gegeven moment gooide hij letterlijk zijn handen in de lucht en zei: ‘Ik weet het ook niet meer!’ Die was dusdanig gefrustreerd met het probleem dat die ook gewoon heeft gezegd: ik denk dat ik hiermee moet stoppen. Dus dat was natuurlijk wel confronterend, want ik was nog niet zover dat ik dacht: dit is hopeloos. Maar dat heeft wel bijgedragen aan de hopeloosheid, omdat er meerdere mensen waren die zeiden van ‘ja, we weten het niet…’. 

Voice-over

Het bericht op LinkedIn maakte tientallen reacties los binnen Michiels netwerk. Met zijn tweeën namen ze de adviezen door. Van goed bedoelde, professionele suggesties tot de tip dat Edwin in het vervolg goed zijn horoscoop in de gaten moest houden. Uiteindelijk besloten Michiel en Edwin om CCE in te schakelen. Coördinator Heleen van der Pijl nam contact op met Michiel en niet veel later ging CCE-consulent Hans van Dam langs bij Edwin om kennis te maken. Hans kan zich die eerste ontmoeting in de zomer van 2021 nog goed voor de geest halen: 

Hans

Ik ben bij hem thuis geweest dat dat was begin oktober en ik trof daar een jongeman aan met de gordijnen dicht. Somber. Met dingen in huis die hij beschadigd had en die in het begin nauwelijks sprak.

Nou, in het begin zat ik best wel wat ongemakkelijk. Want hij gaf hele korte antwoorden, zoals-ie dat kan doen. Keek weg van je. En op een gegeven moment kijkt hij me bij herhaling wel aan. En toen dacht ik: ‘Nu gaat het ijs breken’. En dan heb ik een beetje als lijn: dan verander ik niet veel, want als je te snel doorpakt, stoot je af. Wij zijn vaak te snel

Dus ik bleef maar gewoon een beetje zitten. Letterlijk, zoals ik zat. Hij scant je heel goed en het ijs werd steeds meer gebroken en voelde ik dat – dat kan ik niet verder uitleggen – maar je voelt op een gegeven moment: Ik kan ook wel een andere vraag stellen.

Bijvoorbeeld over hoe zijn jeugd geweest is. Hij zei bijvoorbeeld eerst: ‘Ja, ik ben gepest’. Ik vroeg niet gelijk: Waarmee?. ‘Dat is vervelend. Meer dan dat’, zei ik dan. Dat dus. Het eerste wat een mens doet is iets voelen. Als-ie zegt: ik ben gepest, dan voelt-ie zijn ellendige gevoel daarbij. En dat is niet smeuïg hoor. Ik zeg dat net zo nuchter als ik dat hier zeg. 

En op een gegeven moment gaat hij dan wel vertellen. Dan ging-ie vertellen over hoe het thuis was.

Hij komt schuifelend in je richting. Laat dat vooral schuifelen zijn. Dat is zijn tempo. Het is onveilig, de wereld is onveilig. Hij sluit zich op, er komt iemand binnen die hij nooit gezien heeft. Dat is onveilig, dus hij proeft je. Laat hem vooral proeven.

Aan het eind zei-die: ‘Mijn psychiater wil ook met je praten. Vind je dat goed?’ Ik zei: ‘Ja’. En toen zei ik: ‘Wil je erbij zijn of niet?’ Ja, dat wilde hij wel.

Voice-over

Zo ontstond een situatie waarin Edwin om de paar weken in gesprek ging met Michiel en Hans. Met zijn drieën voerden ze lange gesprekken waarin ze discussieerden en filosofeerden over de zin van het leven, existentiële vraagstukken en de dingen waar je als mens voldoening uit haalt. Het kwam geregeld voor dat ze alle drie de tijd uit het oog verloren en tot na de officiële sluitingstijd nog in het GGZ-gebouw zaten. Voor Michiel hadden de gesprekken vaak een magische dimensie:

Michiel

Kijk, we hebben affiniteit met existentiële vraagstukken en dat soort dingen. Anders kom je hier ook niet in terecht. En ik werk met een groep mensen die op andere plekken uitbehandeld zijn. En weet je, die hebben vijf, zes, zeven mislukte behandeltrajecten achter de rug. Het out of the box werken is hier maatwerk. Dat zit gewoon heel erg in zo'n team als waar ik voor werk. 

En ik zie het echt als: dit ontstaat in de magie van het driegesprek. En dat daarin hebben we onze ervaring. We hebben onze klinische kennis en kunde. We hebben onze therapeutische kennis en kunde. Maar de manier waarop je dat inzet, dat is toch een intuïtief proces. Het is een proces waarin je volgt en af en toe leidt. En af en toe weer volgt en afwisselt. Het ontstond echt in de magie van het gesprek. Ik heb het – zonder zweverig te willen klinken – echt als een soort magie ervaren. Wat daar ontstond in de interactie.

Voice-over

Ook consulent Hans zal de chemie die tijdens deze driegesprekken ontstond niet snel vergeten. Dat kwam ook omdat hij algauw merkte dat hij op één lijn zat met Michiel. Zo waren ze het er roerend over eens dat het zeker niet alleen draait om de diagnose van bepaald gedrag. Te veel waarde hechten aan een eenmaal gestelde diagnose kan volgens hen een goede behandeling zelfs in de weg zitten. Hans vindt ook dat dit de verdienste is geweest van Michiel die zich als psychiater volledig openstelde en uitgebreid de tijd nam voor Edwin.

Hans

Het is ook de manier waarop jij naar het vak kijkt. Want ja, jij kijkt ook wel zo, hè. Je kijkt niet alleen naar: welke diagnose heeft iemand? Nee, daar word je heel fel op. En gelukkig maar. Je kijkt naar wat heeft iemand meegemaakt, wat is het lijden? Dat is een veel bredere kijk. Een diagnose beperkt. En als je, als je dat weghaalt, krijg je vrijheid. En dan voelen mensen zich vrij om wat het in hun leven betekent.

Michiel

Wat zijn drijfveren en waarden? Wat zijn betekenisvolle momenten in je leven geweest? Wat is je wereldbeeld?

Hans

En waar ís dat <wereldbeeld> verwond?

Michiel

Precies! Waar kom je 's morgens je bed voor uit? Wanneer voel je je nuttig? Wanneer voel je zinvol? Wanneer voel je je verbonden? Ja, dat dat soort thema's. Want daar lopen mensen in vast. Ze lopen niet vast in hun autisme. Want autisme is maar een woordje om hun gedrag te beschrijven. Mensen lopen vast in eenzaamheid of in isolatie, of in onvermogen om af te stemmen of in dat soort dingen. Dat is echt. Zo'n etiketje is handig soms. Maar dat is niks, is betekenisloos. Ja, het gaat om en waar mensen verwond zijn, inderdaad.

Voice-over

Ook Edwin voelt zich op zijn gemak tijdens de gesprekken met Michiel en Hans. Hij heeft het gevoel dat hij zijn ideeën kwijt kan en vrijuit kan praten over de problemen waar hij tegenaan loopt. Vanaf de allereerste gezamenlijke afspraak voelt hij een duidelijke klik met zijn twee gesprekspartners. Ze hadden het vooral ook over zijn streven om het allerhoogste te bereiken. Want eigenlijk wil hij de wereld redden. Met minder neemt hij geen genoegen: sterker nog, dan vindt hij dat het leven voor hem eigenlijk geen zin meer heeft, legt Hans uit:

Hans

Maar goed, we hebben een gesprek gehad hoe hij tegen deze wereld aankeek, met zijn enorme perfectionisme. Alleen het beste is goed genoeg. 

Het beste was voor hem de kwaadaardige vijand van het goede. De kwaadaardige vijand, niet alleen de vijand. Die was kwaadaardig, want die greep hem bij de strot. Dus dat kon alleen het beste zijn. En als hij daar niet aan voldeed of niet aan kan bijdragen – als we het over werk hadden later – dan zou hij deel worden van een schijnheilige wereld, zei hij. En dat klopt natuurlijk ook. Dus we hebben heel veel gesproken over het gezicht van de wereld. Hoe echt is dat eigenlijk? Wat je denkt te zien, is niet zo. En wat het lijkt, is het niet. Dus ga er maar aanstaan. Daar ging het over. Het was wat Michiel zei: Deze jongeman lijdt existentieel en niet aan een of andere diagnose. Die lijdt existentieel. En dan moet het daarover gaan. 

Nou, dat waren hele diepgaande gesprekken. Wat is mijn plek in de wereld? En als die niet de beste is, heb ik geen plek in deze wereld. Daar ging het over. Ik wil alleen maar van hele grote betekenis zijn. Daar hebben we het over gehad. Ik moet uiteindelijk bijdragen aan de verbetering van de mensheid is een nobel streven, maar zo werkt het niet.

Michiel

Kleiner kon het niet.

Edwin

Ik heb heel erg: het grote plaatje. Is het enige belangrijke. Dus alles wat minder is dan ‘Ik red de wereld’, dan is het: ‘Nou, dat heeft echt niet zoveel zin. Want wie help ik daar nou mee? Wat verander ik daar nou mee?’ En dat was één van mijn problemen en dat hebben we dus veel besproken.

‘Ja, maar als je één persoon helpt, help je eigenlijk de wereld’ Dat was een van de berichten die ze me meegaven. Alleen, ik vind het heel moeilijk alsnog om dat toe te passen. Het blijft een beetje grootheidswaanzin als het ware. Het moet groots, want anders is er niet genoeg impact voor mij om dat te kunnen voelen.

Voice-over

Zijn streven naar het allerhoogste en het allerbeste vormt een terugkerend dilemma voor Edwin. Het is een levenshouding die alleen maar tot nieuwe teleurstellingen leidt. Want wie de lat voortdurend op recordhoogte legt, faalt eigenlijk altijd. Tijdens hun gesprekken maakten ze Edwins probleem bespreekbaar. Tegelijkertijd namen Michiel en Hans de wens van Edwin om uit het leven te stappen serieus. Want die doodswens was niet verdwenen na de eerste gesprekken, vertelt Hans:

Hans

Ik denk de belangrijkste sleutel die wij misschien intuïtief wel aanvoelden van elkaar is: Als een mens daar om vraagt, is er altijd nood. En het antwoord op nood is naar mijn overtuiging nooit een nee.

Dus je moet de deur openhouden of het slot er vanaf draaien, zeg ik wel eens tegen huisartsen. Als iemand in een brandend huis zit – en zo is het als je niet meer verder wil leven – dan ben je heel erg geholpen als iemand de deur van slot draait. Je kunt er namelijk uit. Dus de mogelijkheid openhouden dat we daar terechtkomen heeft heel veel gedaan en dat is een basis die wij wel gecommuniceerd hebben onderling.

Gooi de deur niet in een slot, het het niet gelijk beginnen over voorwaardes daar, dan moet je daar en daar aan voldoen en wie dat die daar aan denkt, wie het zegt. Je moet anders zeggen: Wie het zegt heeft er al honderd keer zelf aan gedacht. Dat moeten wij ons goed realiseren. Dat komt niet uit de lucht vallen en een mens in nood verdraagt geen nee’.

En wij moeten ons schamen als we dat wel doen. Dus ik heb het bij hem thuis in dat eerste gesprek erover verteld. En heb ik gezegd: Twee sporen. We laten de de deur van slot (ik heb hetzelfde beeld gebruikt). En tegelijk gaan we kijken: hebben we niks over het hoofd gezien of is er nog iets?

Dat dubbel spoor, dat vond hij volledig nieuw. Dat was in de GGZ nooit gevolgd. Bij hem. Dood, dat doen we niet. We zijn hier voor het leven. Waarbij je waarbij je dus eigenlijk  iemand isoleert. En het grootste risico op suïcide is isolatie. Niet wat iemand meemaakt, maar dat hij het alleen meemaakt. Niemand die daar in dat zwarte gat stapt. Niemand die de deur van slot draait.

Voice-over

In de loop der tijd komt het voor dat Edwin verstek laat gaan bij een afspraak met Hans en Michiel. In plaats daarvan hebben ze dan telefonisch overleg over zijn gemoedstoestand. Tijdens de bijna twee jaar dat ze elkaar geregeld spreken, doet Edwin één keer een suïcidepoging door middel van een overdosis medicijnen. Kort daarna ziet Michiel hem in een één-op-één gesprek, waarna hij contact opneemt met Edwins moeder en zus. De manier waarop Hans en Michiel tegenover Edwin zelf reageren op de suïcidepoging, zegt veel over de verstandhouding die er inmiddels tussen de drie mannen is gegroeid. Michiel en Hans proberen zich namelijk zo goed mogelijk in zijn situatie te verplaatsen en nemen daarmee Edwins gedachtenwereld en zijn handelwijze serieus. Dat is een belangrijk kantelmoment voor Edwin. Er rust geen taboe om het overwegen van suïcide en het leidt niet schrikreacties in zijn omgeving. 

Michiel

 Ja, dat dat komt dan tussendoor ja.., dat is dat is dan heel heftig. Maar ook dat hebben we weer toe geleid naar het volgende gesprek. Ook weer met z’n drieën, zeg maar. En volgens mij heeft dat toen niet eens zo heel veel aandacht gekregen. We hebben ook gezegd van.., van ja, dat hoort erbij als je zo diep zit, maar we gaan wel door.

Hans

Maar we hebben het niet weg gepraat. We hebben het ook niet als wat in de GGZ veel gebeurt, Dan gaat het opeens alleen maar daarover over zo'n poging. En dan onbedoeld, onbedoeld hoor, wordt het dan vaak groter gemaakt en werkt dat averechts. Dus ja, Michiel heeft de familie even gesproken en afijn. Maar daarna zijn we. Ja, ik zat er doorheen zegt-ie dan. Nou ja, en nu zitten we hier weer. Ik hoor het jou nog zeggen, maar nu zit je hier weer en.., en ja, je haalt hem als het ware terug naar het naar het hier en nu. En het gesprek ging weer verder.

Voice-over

Terwijl de gesprekken met Michiel en Hans doorgaan, probeert Edwin een medicatie te vinden waar hij zich beter bij zou voelen. Hij doet dat in nauw overleg met Michiel die als psychiater de medicijnen moet voorschrijven. Bij het ene middel kiest hij voor een iets hogere dosering, van het andere neemt hij juist iets minder. Om te kijken wat het effect zou zijn op zijn gemoedstoestand. Na verloop van tijd ontdekt Edwin dat een extreem hoge dosis van het middel dexamfitamine voor hem goed uitpakt, mits hij het zorgvuldig op- en vervolgens ook weer afbouwt. De zelfstandige zoektocht naar de juiste medicatie, waarbij Michiel hem ondersteunt, vormt een nieuw kantelmoment voor Edwin. De gezamenlijk bepaalde medicatie biedt hem houvast in het dagelijks leven. Tegelijkertijd geeft het vinden ervan hem het vertrouwen dat hij zijn eigen situatie in de hand heeft. 

Edwin

Ik weet ongeveer hoe het werkt in de zin van wat, wat de effecten zijn en wat de nadelen zijn. Wat ik merkte toen ik opnieuw begon: dexamfetamine in combinatie met antipsychoticum, dan is de piek veel lager. Maar het dal bestaat eigenlijk niet meer. Je gaat omhoog, maar je gaat niet meer heel hard naar beneden tot de grond

Dus dat gaat heel geleidelijk. Ik kan het dus nu zo doseren dat ik eigenlijk nooit last heb van een dip, maar dat ik wel hoog genoeg kan zitten om iets te gaan doen. Dat ik mezelf kan vermaken. 

Het is een heel experimenteel gebeuren geweest om te kijken: hoeveel heb ik dan nodig? Hoeveel pillen moet ik ophogen elke dag? Hoever kan ik gaan totdat de dosering echt belachelijk wordt? Wat is dan belachelijk? En op een gegeven moment heb je dan een grens: nu is de medicatie dusdanig hoog, hier stop ik dan. En dan bouw je af. Ga je cold-turkey en stop je alles in één keer. En de volgende dag zul je dan zo moe zijn, na een aantal uur niet innemen, dat je weer naar bed gaat.

Voice-over

Daarmee heeft Edwin voor zichzelf een balans gevonden in het gebruik van medicijnen, waarbij hij zich redelijk stabiel en comfortabel voelt. Juist door een vast ritme te kiezen met de geleidelijke verhogingen van de dosering tot ver over een maximum, vervolgens abrupt te stoppen met de medicatie en een paar dagen later weer van voren af aan te beginnen. Op deze manier is Edwin in staat zijn dagelijkse activiteiten steeds beter af te stemmen op de medicatie. Ook dit is een methode die niet vaak voorkomt binnen de psychiatrie, geeft Michiel aan:

Michiel

 Ja, dat is een heel raar beleid. Onorthodox, ja. En ik denk dat hij zich hier happy bij voelt, dan doen we dat natuurlijk. Beredeneerd kun je altijd van de richtlijn afwijken. Ik heb met jou de risico's besproken. Ook de kwaliteit van leven centraal gesteld en daar maak ik me dan hard voor. Dat kan ik verklaren en daar geloof ik ook in. En het werkt voor jou.

Edwin

Ja, Michiel heeft heel duidelijk aangegeven: we willen wel elk jaar een screening. Een somatische screening. Je kijkt of het dan nog goed gaat.

Michiel

Hart, longen en lever dat soort dingen gewoon. Bloed prikken. Je gaat het ook niet bij de huisarts neerleggen, heb ik gezegd. Nee, dat kunnen we de huisarts niet aandoen.

Edwin

Nee, de dosering van dexamfetamine inderdaad dusdanig hoog, dat je dat iemand die daar niet in gespecialiseerd is, kunt aandoen.

Michiel

We hebben het ook aan de apotheker uitgelegd.

Edwin

In het begin ging dat nogal stroef. Want de apotheker had iets van van: Dit is wel heel veel. Ga je dat doorverkopen of zo? Haha. Ik bedoel: het is van behoorlijke waarde. 

Voice-over

In de zomer van 2023, twee jaar na hun eerste gezamenlijke afspraak, besluiten Edwin, Hans en Michiel in goed overleg te stoppen met de gesprekken. Met als belangrijkste reden dat Edwin zich inmiddels redelijk stabiel voelt. Niet dat zijn zwaarmoedige buien helemaal zijn verdwenen, maar hij kan er nu een stuk beter mee overweg. Zodra hij daar behoefte aan heeft, kan hij elk moment Michiel of Hans bellen. De driegesprekken liggen voor een belangrijk deel ten grondslag het verbeteren van Edwins situatie, in combinatie met het uitdokteren van een passende medicatie. Samen slagen ze erin Edwins doodswens bespreekbaar te maken en zijn streven om de wereld te redden, naar meer realistische proporties te brengen. Voor van belang is dat de zoektocht naar oplossingen voor Edwins problematiek een gezamenlijke onderneming is geweest, zegt Michiel:

Michiel

Het is juist het integreren van dat geheel, wat volgens mij de kwaliteit van de behandeling garandeert. En dan ook juist dat betekenis-een stuk heel erg meenemen. De existentiële stukken, wat we ook wel de herstelondersteunende zorg of de herstelgerichte benadering noemen. Holistische benadering. Daar zijn allemaal mooie woorden voor. Maar dat stuk: wat drijft iemand? Dat is van belang.

Hans

Voor hem was – en misschien dat ik het daardoor wat uit elkaar haal – voor hem was belangrijk dat die eenzijdigheid eruit was. En dat zoals hij in het leven stond, dat dat dat heel serieus werd genomen. Dat was voor hem heel belangrijk.

Samen zeggen ‘Ik weet het niet’, is niet zweverig. Dat is heel helpend. Heb de moed om je te verbinden, ook in wat je ook niet even weet. Of als je niet weet wat je zeggen moet.

Michiel

En ik laat je niet los, maar ik weet het even niet. Ja en dat is ook zo'n opluchting om ook niet in zo'n alwetende rol te hoeven zitten. Je hoeft ook niet altijd alles te weten. Ja, die verantwoordelijkheid, die deel je op dat moment ook. Dus je gaat ook met z'n tweeën die verantwoordelijkheid aan. Je komt dan ook uit die kramp van: ik weet het niet, maar ik kan het niet zeggen. Dus ik moet nou als de sodemieter kennis gaan ophalen en mensen gaan spreken om het maar te kunnen weten. Nee, ik kan ook zeggen: ik weet het niet en ik wil best op onderzoek uitgaan. Ga jij ook kijken? Waar zullen we zoeken? Het is ook een soort ontspanning die dan optreedt. Ook in mezelf als behandelaar.

Hans

Ja, je zoekt samen. Ja.

Voice-over

Je luisterde naar ’t Kantelmoment, een podcast van Centrum voor Consultatie en Expertise. Deze aflevering werd gemaakt door Diederik Samwel en geproduceerd door Expinc. Deze casus werd aangedragen door Heleen van der Pijl, CCE coördinator van de consultatie. Wil je meer weten over de onderwerpen die we bespreken, bezoek dan onze website: https://cce.nl/podcasts. Voor aanvullende informatie en verdiepende content. 

Bedankt voor het luisteren en tot de volgden aflevering.