Julia: autisme, trauma en de kracht van aansluiting Een balans tussen een helpende hand en vrijheid bieden

Voice-over:

Je luistert naar ’t Kantelmoment, een podcast van Centrum voor Consultatie en Expertise. Soms stuiten professionals, cliënten of verwanten in de zorg op problemen en loopt een situatie vast. Bijvoorbeeld als gevolg van onbegrepen of problematisch gedrag van een cliënt, naasten die zich niet gehoord voelen of teamleden die niet op één lijn zitten. Dan kunnen consulenten van het CCE in een consultatie helpen om de vastgelopen situatie vlot te trekken.

In deze podcast duiken we in zo’n consultatie en zoeken we, samen met de betrokken partijen, naar het kantelmoment: welke actie, inzicht of aanpak deed de situatie ten positieve omslaan? In deze aflevering luisteren we naar het verhaal van Julia, een jong meisje dat knoopcelbatterijen slikt om van haar  verdriet weg te vluchten.

Julia is 17 jaar wanneer het CCE betrokken raakt bij haar casus. Ze verblijft op dat moment al 4 jaar bij zorgorganisaties. Ze is nog jong, ergens tussen meisje en vrouw in. Ze heeft staartjes, een twinkel in haar ogen, een knuffeltje in haar hand. En van een afstandje lijkt ze zelfs jonger dan ze is. Maar achter die kinderlijke uitstraling schuilt ook een diep gevoel van empathie die haar vroegwijs maakt en de staartjes kunnen haar niet altijd beschermen tegen de soms te hoge verwachtingen die men van haar kan hebben.

Julia heeft autisme en een lichte verstandelijke beperking, LVB. Heel simpel gezegd betekent dit dat haar IQ lager is dan gemiddeld. Maar dat zie je niet aan haar. En juist dat maakt haar kwetsbaar in een wereld die niet op haar niveau is ingericht. Haar sociale, conceptuele en praktische vaardigheden ontwikkelen zich anders dan bij anderen, en dat maakt alledaagse situaties voor haar vaak extra ingewikkeld. Julia valt buiten de groep op school. Ze wordt gepest, ze is eenzaam en dan is er iemand die misbruik maakt van haar kwetsbare positie. Julia zit pas net op de middelbare school wanneer ze seksueel misbruikt wordt door een bekende, en dat duwt één voor één de toch al wankele domino-blokjes van haar bestaan omver.

Julia ontwikkelt ernstige symptomen van PTSS, een posttraumatische stressstoornis. Ze raakt langzaam verstrengeld in een web van nachtmerries, flashbacks en een genadeloze angst die haar keer op keer bij de keel grijpt. Er zijn verschillende opnames en doorplaatsingen binnen Jeugdzorg. Haar situatie is op een bepaald moment zo zorgelijk en levensbedreigend dat de organisaties waarin ze verblijft zich genoodzaakt zien om zich volledig te focussen op het beschermen van haar leven.

Antonie Boom is gespecialiseerd in het systemisch benaderen van complexe problemen. Hij wordt als CCE consulent bij de casus betrokken. Wanneer hij Julia ontmoet, treft hij haar in een klein kamertje. Ze zit in een hoekje op haar bed, een hoody aan, een kamer die ze maar af en toe verlaat.

Antonie:

Zij kwam af en toe uit die kamer. Zij had een aantal begeleiders die haar daar uit kregen. Een aantal ook niet. Dus de opstart van de ochtend was soms heel erg ingewikkeld om haar sowieso mee te krijgen. Er waren een aantal begeleiders, laat ik maar zeggen, die het hele kleine kind in haar zagen. Het bange kind in haar zagen. Die konden daarbij aansluiten. Dan kregen ze haar mee uit die kamer. En dan was de kamer aan de overkant van de gang, was dan een soort huiskamer, en daar kwam ze dan af en toe. En dat was eigenlijk haar wereld op dat moment. Dat was dus heel klein.

Voice-over:

De pijn die Julia van binnen voelt in de periode na haar misbruik is ondraaglijk. Ze zoekt houvast en zoekt hulp op het internet. Ze vraagt aan een zoekmachine wat ze zou kunnen doen tegen deze vreselijke pijn en vindt oplossingen als zelfbeschadiging en jezelf snijden. En ergens vindt ze uiteindelijk ook de tip om knoopcelbatterijen te gaan slikken. Dit klinkt misschien onschuldig, maar komt met grote gevaren en kan levensbedreigend zijn. De batterijen kunnen interne brandwonden en perforaties opleveren door de bijtende stoffen die ze bevatten. Het is dus een manier van zelfbeschadiging. Alles om de geestelijke pijn niet meer te voelen. En al snel ontwikkelt Julia een waar talent in het vinden van ronde platte batterijen. Zelfs wanneer ze opgenomen wordt, weet ze iedere keer weer de batterijen te verzamelen en soms wekelijks, soms zelfs dagelijks in te nemen.

Antonie:

Zij was heel creatief in het vinden van knoopcelbatterijen en andere materialen. Als zij over straat liep, wist zij in elk, nou ja, fietsachtig licht, wist zij wel van, daar zit een knoopcelbatterij. Als zij een klok zag in een ruimte, dan wist zij ook dat er eentje zat. Dus ja, zij verzamelde batterijen. En op het moment dat het heel moeilijk met haar was, dan slikte ze in. Betekent uiteindelijk als je inslikt, dan riep ze het wel. Dus begeleiding kwam er dan bij. Moest ze naar het ziekenhuis toe. Moest er een echoscopie gemaakt worden, en het hele ziekenhuis staat op stelten, de hele organisatie staat op stelten. Dat is wat speelde, ja.

Voice-over:

Wanneer het CCE wordt gevraagd om mee te kijken naar Julia’s casus, verblijft ze al vier jaar bij verschillende zorgorganisaties. Steeds loopt het vast. Haar zelfbeschadiging die met regelmaat levensbedreigend is, laat geen ruimte voor therapie. Geen ruimte om haar als persoon te laten groeien. Alle zorg en alle zorgmedewerkers om Julia heen zijn alleen nog maar gefocust op hoe ze dit meisje in leven houden. 

Antonie:

Als ik vanuit CCE in heel veel verschillende contexten kom, en dan zie ik laat ik maar zeggen dat er heel veel kennis, ervaring enzovoort is. Maar men loopt eigenlijk ook wel regelmatig gewoon vast in hun eigen manier van denken en doen. En dat heeft ook te maken, laat ik zeggen, dat je soms al heel snel er middenin zit en denkt van ja, wat gebeurt hier nou eigenlijk? En de frisse blik vanuit het CCE om van buitenaf weer mee te kijken en mee te denken, en ook niet vast te zitten aan allerlei protocollen, behandellijnen of wat dan ook, dat is het grote voordeel. Maar dat je maar zo vast kan lopen, ja, daar kan ik me van alles bij voorstellen. En dat zou mijzelf ook gewoon overkomen in zo’n situatie, ja. En dat is ook omdat ik langere tijd ook betrokken ben geweest, was het voor mij ook gewoon van belang om af en toe even weer uit te zoomen en samen met de coördinator te kijken van hé, maar zijn wij nog wel de juiste dingen aan het doen? Want ook als je vanuit het CCE zo lang meeloopt in een casuïstiek, dan kunnen wij ook hetzelfde gaan doen. Wij kunnen ook daarin blinde vlekken krijgen.

Voice-over:

Allereerst gaat Antonie samen met andere consulenten van het CCE meekijken en hij spreekt met haar begeleiders. Zo ziet hij waar sommige begeleiders soms al perfect aansluiten bij de behoeftes van Julia, kleine dingen die lijken te helpen, die een positief effect hebben.

Antonie:

En dan is het kijken van hé, kunnen we het hele systeem daarin meekrijgen. En dit was een vrij groot team van twintig medewerkers, waarvan er een stuk of vijf, zes waren die veel meer aansloten bij dat hele jonge meisje eigenlijk. En die waren lekker met haar haren aan het tutten. Die waren met nagellak met haar bezig. En dan zag je een andere jongedame ontstaan, en daar denk je van, oké, dit is eigenlijk waar we naartoe willen. En dan ga je kijken van, hé maar waar liggen de interesses van deze jongedame en kunnen we daar bij gaan aansluiten. Nou, het spelletje Scribble was in het begin een hele belangrijke. En medewerkers hebben nog nooit zoveel Scribble gespeeld denk ik als ze ooit hebben gedaan, maar dat was wel een activiteit om samen met haar te gaan doen.

Voice-over:

Een belangrijk besef is dat achter het meisje dat zichzelf zo zwaar beschadigt, een tienermeisje verstopt zit. Een tienermeisje dat alles wil wat tienermeisjes willen. Ze wil nagels lakken, ze wil vermaakt worden, spelletjes spelen. Maar Julia haar wereld is ingericht op haar bescherming.

Antonie:

Ja, dat tienermeisje gaan zien, het plezier, de beleving en om te gaan kijken, weet je, mensen willen in basis meewerken. Alleen het moet interessant genoeg zijn om je bed voor uit te komen. En zij kregen haar ‘s ochtends haar bed niet uit, omdat er domweg niks voor haar te doen was, wat interessant was om de dag mee te starten. Ja, als je een hele lege dag voor je hebt, waarom zou je dan je bed uitkomen? Dus die dag moest interessant gemaakt gaan worden. En dat zijn we heel langzamerhand gaan opbouwen. Dat hebben we in die kliniek gedaan. Dat hebben we op meerdere plekken daarna ook gedaan en dan zag je ook dat zij echt wel haar bed uit wil, maar dan moet het er toe doen. Wij moeten ertoe doen als mens en dat gold voor haar ook.

Voice-over:

Verder zien ze dat er lange tijd is uitgegaan van een persoonlijkheidsstoornis en dat de behandelplannen van Julia ook op die manier zijn georganiseerd. Bij een persoonlijkheidsstoornis zien we starre patronen die moeilijk aan te passen zijn aan verschillende situaties. Hierdoor kan het moeilijk zijn voor mensen met een persoonlijkheidsstoornis om flexibel te reageren waardoor ze vast kunnen lopen in sociale en persoonlijke interacties. Dit kan zorgen voor impulsiviteit, angst, of het terugtrekken uit situaties. Maar de therapievormen die hiervoor beschikbaar zijn vragen veel van de cognitieve vermogens en flexibiliteit van de persoon in kwestie. En dit is waar Julia vastloopt door de combinatie van autisme en LVB.

Antonie:

Het maakt het allemaal complexer. Dus als je een licht verstandelijk beperking hebt, dan maakt het dat, laat ik  zeggen, dat het moeilijker is om dingen te kunnen overzien. Dingen te kunnen begrijpen. Je hebt ook minder coping, laat ik zeggen manieren om om te gaan met moeilijke situaties. Dus dat speelt mee. Als je het vanuit autisme bekijkt, zou je vergelijkbare dingen kunnen zeggen. In de kliniek waar zij verbleef werd het eigenlijk als een persoonlijkheidsstoornis in eerste instantie aangegeven en moest zij daarom behandeld worden. En dat betekende, laat ik zeggen, dat zij een behandel setting inging, waardoor zij uiteindelijk zelf heel veel verantwoordelijkheid kreeg in die behandeling. Alleen, elke keer, laten we zeggen, op het moment dat zij bij fase drie, dag vijf was, dan liep het mis. En dat betekent eigenlijk, omdat zij dus niet in staat was om het alleen te kunnen. En dat is eigenlijk ook wat je dus ziet met de licht verstandelijke beperking in combinatie met het autismespectrumstoornis en de PTSS vanuit het trauma. En ook nog een emotioneel heel laag functioneren. Zij zit rondom de 6 tot 18 maanden. Dus dat is het grote verschil. En het meest ingewikkelde bij cliënten met een licht verstandelijk beperking dus, die verstandelijk gezien veel hoger zijn, maar emotioneel iets anders vragen. En zij vraagt dus ook om nabijheid, aan de hand meegenomen te worden. Alleen ja, het is wel die jonge meid die ook zelf iets wil, maar niet altijd aankan om dat dus te doen.

Voice-over:

Julia balanceert op die grens van meisje naar vrouw en ook binnen de bevindingen van CCE beseffen ze dat dat precies is waar ze naar moeten zoeken. De perfecte balans tussen haar een hand bieden en haar vrijheid geven. Hoe bescherm je een meisje dat wekelijks naar het ziekenhuis moet worden gebracht omdat ze knoopcelbatterijen inslikt en geef je haar tegelijkertijd de vrijheid om zich te ontwikkelen, de vrijheid om gelukkig te worden, zichzelf te ontdekken, een tiener te zijn, een jonge vrouw.

Titia van der Kooij is orthopedagoog bij de zorglocatie waar Julia naartoe verhuist. Een locatie met meer begeleiders per client.

Titia:

Er lag een heel mooi verslag van het CCE met een advies en daarin stond eigenlijk van ja, je kunt nu twee kanten op. Of je blijft haar leven heel klein en beheersbaar houden. Dan heeft ze eigenlijk geen kwaliteit van leven, maar is ze wel optimaal beschermd. Of je kiest voor kwaliteit van leven en dat zich verder gaat ontwikkelen. Ze is nog heel jong, maar dan ga je wel risico's nemen. Dus eigenlijk met die vraag kwamen ze bij ons, van, kunnen jullie haar dat stukje bieden? Dus het lag eigenlijk al helemaal op papier klaar wat er nodig was. En het was ook wel duidelijk wat er niet werkte, namelijk heel erg op het probleemgedrag focussen en vooral dat proberen te beheersen. Dus het was meer de vraag of wij ons daarin konden vinden en dat konden bieden. En dat paste wel heel erg bij hoe wij daar werkten. Dus dat, ja, maar het lag dus eigenlijk al heel mooi voor ons klaar, wat er nodig was.

Voice-over:

Het plan is duidelijk. Het leven dat Julia op dit moment heeft is nauwelijks een leven te noemen. Maar het vraagt veel lef om andere keuzes te gaan maken. Een keuze die lastig is voor begeleiders, specialisten en haar ouders. De keuze tussen bescherming en kwaliteit van leven. Maar kiezen voor kwaliteit van leven kan met grote risico’s komen. De artsen kunnen niet beloven dat ze het zal overleven als ze de batterijen blijft slikken.

Titia:

Nou, dat plan was dat ze bij ons op een afdeling kwam, niet geïsoleerd van anderen, maar op een klein groepje. Een groepje van drie was dat. Daar zat een heel vast team op, met een vrij hoge bezetting. Volgens mij altijd twee begeleiders op drie cliënten, en dat ze gewoon mee zou draaien in het groepsgebeuren. En haar kamer hadden we natuurlijk wel in zoverre veilig gemaakt dat daar geen klok hangt met batterijen en dat soort dingen natuurlijk, maar verder wel gewoon normaal. Gewoon wel ingericht en ja, we hadden wel bedacht, we gaan niet meteen ook dagbesteding buiten de afdeling. We houden haar eerst wel binnen de afdeling, zeg maar, voor ook de daginvulling. Maar ook gezegd, we gaan ook wel meteen met haar naar buiten. Want in de kliniek waar ze zat, ging ze ook eigenlijk nooit naar buiten. Ik geloof alleen om te gaan zwemmen en dan was het alleen van de kliniek naar de auto lopen, naar het zwembad en weer terug, zeg maar. En we zeiden ja we gaan ook gewoon het normale leven gewoon dan op dag één weer oppakken en we gaan wel met haar ook aan de wandel bijvoorbeeld. We gingen nog niet naar winkels, maar we gingen wel gewoon op het terrein, en later ook wel op het buitenterrein met haar wandelen. Dus wel meteen gewoon weer wat stappen zetten in het normale leven, zeg maar.

Voice-over:

Binnen een half uur na aankomst bij de nieuwe zorgorganisatie heeft Julia al een knoopcelbatterij naar binnen. Het is duidelijk dat ze er is.

Titia:

Ja, dat zijn natuurlijk gewoon patronen ook die een beetje wel ontstaan zijn. En ook wel passend natuurlijk bij autisme en in combinatie met je heel onveilig voelen. En ja, ik denk ook wel voor haar een manier om om te gaan met die spanning. Als je niet goed weet hoe je je emoties moet reguleren, op het moment dat je een batterij inslikt is alles weer helder. Want als je zegt, ik heb een batterij geslikt en dan kan je het scenario, dan is alles weer duidelijk, want dan wordt het ziekenhuis gebeld, dan ga je naar het ziekenhuis en wordt de batterij verwijderd. Dan kom je weer terug. Alles is weer duidelijk. Dus ja, het geeft ook wel een stukje rust en veiligheid. Als je natuurlijk altijd hetzelfde doet op zo'n moment dat je het moeilijk hebt. Dus dat waren ook wel gedragspatronen die een beetje ingesleten waren en voor haar bijna vanzelfsprekend waren geworden denk ik.

Voice-over:

Het is dus niet zo zeer dat Julia dood wil, maar het slikken van de batterijen geeft haar een vorm van veiligheid. Een gevoel dat ze in haar jonge leven volledig is verloren. Het pesten, de misbruik en daarna alle jaren dat ze is opgenomen, het geïsoleerde bestaan. Maar ze kent de stappen die volgen op het innemen van de knoopcelbatterijen. Ze slikt hem in, meldt wat ze gedaan heeft en daarna speelt een vertrouwd riedeltje zich keer op keer weer af. Het is iets waar ze zich aan vast kan houden, waar ze op kan vertrouwen, en het is ook het bewijs dat de mensen om haar heen betrouwbaar zijn en blijven.

Titia:

Je wordt niet geboren als iemand die denkt: ik ga mezelf pijn doen. Dus dat ontstaat in je leven door de dingen die je meemaakt. En inderdaad, dat heeft te maken met misbruik. Maar ook denk ik wat je heel veel ziet bij mensen met autisme en zeker als er ook nog een verstandelijke beperking bij zit. Maar ik merk het nu ook binnen de GGZ, werk ik met mensen die bijvoorbeeld echt hoogbegaafd zijn met autisme. Die hebben dat ook meegemaakt, dat je vanaf heel jong al voelt dat je er niet echt bij hoort. Dat je heel erg je best doet, maar dat het je eigenlijk niet lukt om aansluiting te vinden. Dat je gepest wordt. Dat je afgewezen wordt. En dat is ook al traumatiserend. Dus dat doet iets met je eigenwaarde. Dat doet iets met hoe je in het leven staat. Dat maakt je heel onzeker. 

Voice-over:

Het doel is om Julia weer te laten groeien naar een normaal leven, een leven waarin ze die jonge meid mag zijn en zich kan gaan ontwikkelen naar de aimabele jonge vrouw die zich soms stiekem al laat zien. Dit vergt vooral veel van haar begeleiders, die keer op keer ook weer de teleurstelling en de onzekerheid moeten dragen als het mis gaat. Met haar naar het ziekenhuis moeten, waar ze ook niet altijd met open armen ontvangen worden als alles weer opzij geschoven moet worden om haar te helpen. Haar begeleiders moeten constant alert zijn, ze staan heel de tijd op scherp, want voor dat je het weet heeft ze weer een batterij te pakken. Maar de afspraak is: we zijn niet boos, we zijn niet geïrriteerd. Maar dat vergt een goeie begeleiding van het team en constant in gesprek met elkaar blijven.

Titia:

Ja dat vraagt natuurlijk heel veel, want ja, voor je het weet kom je het wel weer tegen in de overdracht, dan denk je, potver, weer in mijn dienst. Of ja, moet ik weer andere cliënten alleen laten of mijn collega alleen laten en weer naar het ziekenhuis. En dat gingen we allemaal niet aan haar laten merken, hadden we afgesproken. Dus dat vraagt heel veel van de begeleiding.

Voice-over:

Het vieren van de teugels, de voorzichtige vrijheid en vertrouwen die haar worden gegund maken niet dat ze helemaal geen batterijen meer slikt, maar het meisje onder het trauma komt steeds meer naar voren. En eindelijk ontstaat daar ook ruimte voor therapie. Er wordt systemische traumatherapie ingezet. Beide ouders gaan eerst in therapie en vervolgens kan haar moeder Julia ondersteunen bij haar traumatherapie, die voornamelijk in de vorm van EMDR plaatsvindt. Daarnaast krijgt ze ook paardentherapie. Paardentherapie is een ervaringsgerichte vorm van therapie, een vorm waarbij je niet hoeft te praten maar als het ware je gedrag gespiegeld ziet worden door het paard. Iets wat perfect bij haar past, want stiekem heeft ze de droom om dierenarts te worden. De EMDR bewijst haar ook dat ze prima therapie aankan, het geeft haar weer vertrouwen in zichzelf maar vooral ook in de mensen om haar heen. De ontdekking dat het misbruik misschien wel niet het trauma was dat het zwaarste op haar leunde maar vooral ook het pesten, het buiten de groep vallen, de isolatie.

Titia:

Ja, dat ze gewoon weer mocht zijn wie ze was en niet afgewezen wordt en niet weggestuurd werd of weer van crisis naar crisis moest worden opgenomen. Of dat er gewoon stabiliteit kwam en dat ze oké was en dat ze gewoon, ja, ik denk wel dat dat haar heel veel vertrouwen heeft teruggegeven, ja.

Voice-over:

Toch heeft Julia soms nog moeite met de momenten van geluk. Te lang heeft ze geloofd dat die niet voor haar bedoeld zijn, dat ze het niet waard is, dat ze er niet toe doet. En juist op de leukste dagen, weten haar begeleiders, moeten ze extra alert zijn, want dan is de kans groot dat ze in de avond een terugval zal hebben. 

Titia:

Het eindigde wel altijd met ‘s avonds dan wel vaak iets inslikken. Of als ze met haar ouders gezellig een dagje op pad was geweest naar de Ikea of weet ik wat ze allemaal hadden gedaan. Ja, dat vond ik echt superleuk. Het was wel altijd dan weer dat je dacht oké, maar dan moet ik gewoon me er niet aan storen dat ze dan toch ‘s avonds in het ziekenhuis terecht komt omdat ze wel iets inslikt. Want het mocht ook niet voor haar. Het mocht ook niet te leuk zijn, dat verdiende ze niet. Dus na een leuke dag moest het ook altijd wel weer even negatief eindigen. Maar ik vond het wel geluksmomenten dat ze die leuke dag wel weer kon hebben. Dat het wel weer mogelijk was.

Antonie:

En het bijzondere was soms, is dat als zij een paar goede dagen had gehad, dat daarna laat maar zeggen het probleemgedrag in de avond weer terugkwam. En ook dat hebben we met elkaar over gehad, van, hoe werkt dat dan mogelijk in haar denken, in haar doen? Als het een tijdje goed met jou gaat, dan zou het wel eens kunnen zijn dat jij niet meer die begeleiding krijgt, zo nabij, zo duidelijk dan dat je die krijgt op momenten dat jij het heel moeilijk hebt. En dat zien we bij meer cliënten met een licht verstandelijke beperking naar voren komen. Maar bij haar kwam dat dus ook op de momenten dat het heel goed was. En ook daar hebben we met elkaar, met het team op ingespeeld. Niet alleen alert zijn op momenten dat we denken: het gaat niet goed met haar. Maar zeker ook hetzelfde blijven doen op het moment dat het heel goed met haar gaat.

Voice-over:

Omdat het steeds beter gaat met Julia wordt er besloten om haar opnieuw te verhuizen naar een plek waar ze nog meer vrijheid zal kunnen ervaren. Een plek waar ze haar eigen huisje heeft, een eigen badkamer. De verhuizing gaat niet heel vlekkeloos. Te lang heeft Julia geleerd gekregen dat haar verplaatsingen iets negatiefs zijn. Verplaatsingen zijn altijd iets geweest dat gebeurde omdat het niet goed met haar gaat. En het is moeilijk om haar ervan te overtuigen dat het dit keer iets positiefs is. CCE blijft goed betrokken bij Julia bij deze overgang, en er is veel overleg. Er is één ding waar iedereen, inclusief Julia, het over eens is. Kwaliteit van leven moet het uitgangspunt blijven. Ronald Bos is directeur van de woonlocatie waar Julia terecht komt. Hij beseft zich de druk die het aannemen van deze casus op de schouders van zijn werknemers legt.

Ronald:

Sowieso een jonge vrouw zien die zichzelf zo beschadigt, is best wel een heftige gebeurtenis. Het is heel anders wanneer iemand boos is en dingen kapot gaat maken. Dat kunnen mensen veel gemakkelijker naast zich neerleggen. Dus het heeft op het team ook best wel een impact gehad.

Voice-over:

Opnieuw is het van belang dat de begeleiders zelf ook de juiste begeleiding krijgen. Ronald probeert te allen tijde te voorkomen dat zijn personeel te lange dagen of te veel diensten draaien. Want een jonge meid die zichzelf bezeert doet iets met mensen, ook al zijn ze opgeleid om met dit soort situaties om te gaan.

Heel voorzichtig creëren Ronald en zijn team in nauw contact met CCE een gevoel van veiligheid. Eerst weliswaar met een gesloten deur, dan een omsloten tuin, en ze luisteren. Ze luisteren en ze oordelen niet. Zo is er ook Thomas, één van haar begeleiders.

Thomas:

Door er simpelweg voor ze te zijn. Ja, dat zijn de kleinste dingetjes. Laat ze merken dat je er voor ze bent. Ga naast ze zitten. Je hoeft niet eens iets te zeggen misschien, maar blijf bij hen. Ja, vraag ook: vind je het fijn dat ik even bij je zit? We hoeven ook even niks te zeggen. Dat is ook prima. Maar ik ben er wel voor je. En ja, oordeel niet. Ook al hebben ze net iets kapot gemaakt of wat ook, of zijn ze enorm boos geweest. Oordeel daar niet over. 

Voice-over:

En dat luisteren, het vertrouwen, de stukjes vrijheid. Het meisje mogen zijn, het vrouw mogen worden. Spelletjes, make-up, karten met de groep, weekendjes naar haar ouders zorgen ervoor dat de lichtjes weer aan gaan bij Julia. Sinds een tijdje heeft Julia, als grote dierenvriend, zelfs een puppy. De zwarte labrador die voor haar kan zorgen maar vooral ook haar de mogelijkheid geeft om voor een ander te zorgen. Een verantwoordelijkheid waarvan iedereen overtuigd is dat ze die ondertussen aan kan.

Ronald:

Een recent geluksmoment was na een escalatie, die is nog maar heel kort geleden. Dat klinkt misschien wat gek omdat het na een escalatie was, en we de hond erbij halen. Ik vroeg haar van: hey, ben je klaar voor de hond? Wil je dat ik de hond ophaal? En toen gaf ze aan van ja, niet in het contact. Ik keek naar de muur, dat soort dingen. En toen bracht ik de hond en de hond die reageerde direct op haar. En zij ging eigenlijk gelijk in gesprek met de hond. En toen dacht ik bij mezelf van, toen had ik wel even zoiets van: oh man, hier doen we het voor. Dit is een, niet dat die hond nu al ons werk gaat overnemen, maar het zag er, je merkte dat het een hele positieve impact had. Dat was best wel een geluksmoment, denk ik.

Voice-over:

Een meisje aan het begin van haar tienerschap dat grote delen doorbrengt geïsoleerd, alleen in een hoekje op haar kamer. Die troost heeft gevonden in ronde batterijtjes die haar het leven zouden kunnen afnemen. Niemand wil kijken naar een meisje dat pijn heeft, dat zichzelf bezeert. Julia is iemand die je hart binnen kruipt, een ieder die ik spreek vertelt me dat ze iemand is aan wie je op je 80ste nog denkt, dat ze empathisch is, grappig. Je wil niet dat een jong meisje sterft, je wil dat ze leeft. Je wil dat ze het klimrek van het leven opklautert. Maar als je niet in staat bent om soms haar hand los te laten, hoe kan ze dan ooit tot bovenin klimmen.

Thomas:

Dus je weet altijd dat er iets kan gebeuren. Nou ja, so be it. Je moet haar ook een stukje vertrouwen geven. Want als je dat niet doet, dan kan ze natuurlijk nooit wat. En dat willen we niet. Dus er moet wel een stukje vooruitgang zijn. En dat is door zulke manieren, en daar zitten risico's aan. Maar ja, so be it. Dat is dan zo, ja.

Titia:

Ze had humor. Ja, en ze kon zich ontzettend ergens in vastbijten. Kan zich ontzettend ergens in vastbijten. Als zij iets in haar hoofd heeft, dan gebeurt dat, zeg maar. Ja.

Antonie:

Zij is iemand, laten we zeggen, waarvan ik denk nou, als ik tachtig ben, dan denk ik nog steeds aan haar, ja.

Voice-over:

Bij Julia is het kantelmoment er eentje van loslaten, van risico’s nemen en vertrouwen geven. Weliswaar heel voorzichtig, vinger voor vinger. Hoe vaak ze ook terugviel, hoeveel batterijen ze ook uit fietslampjes wist te pulken, hoeveel ziekenhuisbezoeken er ook volgden. Iedere keer opnieuw zeggen: ik heb vertrouwen in je, ik ben niet boos, ik ben niet geïrriteerd. We proberen het gewoon opnieuw. Ik zie je. Ik hoor je. Je mag er zijn, ik laat je niet vallen. En heel langzaam, voorzichtig, leg ik je leven terug in jouw handen.

Je luisterde naar 't Kantelmoment, een podcast van het Centrum voor Consultatie en Expertise. Deze aflevering werd gemaakt door mij, Robin van den Heuvel van Medusa Media en geproduceerd door Exp Inc. Deze casus werd aangedragen door Henriëtte Ettema, CCE- coördinator van de consultatie. Wil je meer weten over de onderwerpen die we bespreken? Bezoek dan onze website op cce.nl/podcasts voor aanvullende informatie en verdiepende content. Bedankt voor het luisteren, en tot de volgende aflevering!

Podcast door: Robin van den Heuvel, Medusa Media

Productie: Expinc

CCE-projectteam: Henriëtte Ettema (coördinator), Liesbeth van der Helm, Peter Koedoot.