Nieuwsgierigheid en Samenwerken: Games als veranderinstrument Hoe spellen de veranderkracht binnen teams versterken

Je luistert naar een podcast van Centrum voor Consultatie en Expertise.

“Het is iets fantastisch wat wij mensen hebben ontwikkeld. En die geweldig slimme psychologen die in dat bedrijf werken, en als zij dat dan hebben ontwikkeld, dan is het natuurlijk vervelend misschien dat nu de aandacht van onze kinderen wordt getrokken naar Instagram en hun zelfbeeld verandert, maar draai het eens om. En zeg, wees eens nieuwsgierig naar wat daar gebeurt, en kijk dan wat kan ik daaruit leren wat ik mee kan nemen in mijn praktijk?”

Wat vraagt probleemgedrag van jou als zorgverlener in de dagelijkse praktijk? Hoe doe je dat goed met je team? Waar loop je tegenaan? En wat betekent het probleemgedrag eigenlijk?

In deze CCE podcast ga ik, Esmaralda van ’t Net, in gesprek over dit en meer. Voor experts, door experts. Welkom bij ExpertTales. 

Welkom lieve luisteraars, bij een nieuwe aflevering van ExpertTales. Mijn naam is Tess van Genderen, en voor degenen onder jullie die misschien al wat langer luisteren, die denken vandaag, huh, maar ik mag de honneurs waarnemen voor mijn gewaardeerde collega Esmaralda van ’t Net, in ieder geval vandaag. En dat hoef ik gelukkig niet alleen te doen, want ik heb twee nieuwe experts hier aan tafel zitten, met wie ik het aankomende half uur, 3 kwartier, weer de diepte in ga duiken op een bijzonder thema. 

En vandaag is dat de kracht van games, spellen in de zorg. En in het bijzonder spellen die je helpen om weer nieuw perspectief te creëren bij vastgelopen situaties met probleemgedrag. Daarmee borduren we ook voort op de aflevering van vóór de zomer met Vanessa Olivier-Pijpers. Dus dat is heel erg mooi. Maar voordat we dat gaan doen, ga ik even kennismaken met mijn gasten hier aan tafel. En dan begin ik even rechts van mij, Peter Klop, welkom.

Peter: 

Dank je wel.

Host: 

Wij zijn collega's bij CCE. Jij bent coördinator. Je hebt veel ervaring in de gehandicaptenzorg en in de ouderenzorg, de VVT. Zowel op de vloer, heb ik begrepen, als in het management. Kun jij mij even iets vertellen over wat het werk bij CCE nou zo bijzonder maakt?

Peter: 

Ja, nou ja, ik ben ooit begonnen als Z-verpleegkundige, dus echt werken met mensen met een verstandelijke beperking, en altijd met een doelgroep die ingewikkeld was, en in die periode ook veel met het CCE te maken gehad. En ja, daar waar het ingewikkeld is, waar het, ja, soms onoplosbaar lijkt, ja, geeft die frisse blik van het CCE, geeft dan openingen. En ja, dat vind ik zo mooi, en nu mag ik dit zelf doen.

Host: 

Wat leuk.

Peter: 

Ja.

Host: 

Dus dan is het echt het brengen van expertise op nieuwe plekken.

Peter: 

Ja.

Host:

Mooi.

Peter: 

Ja, en ja, de kick is dat het, nou, bijna 100%, ik zal zeggen 95% lukt het om de situatie te verbeteren.

Host: 

Cool. Mooi zeg. En ja, die kennis krijgen op de plekken waar het nodig is, je zegt prangende situaties, daarover straks meer, want spoiler, daarvoor zit je hier vandaag aan tafel. Ik ga ondertussen even naar de andere kant. Charlie Duran. Je bent ondernemer, onderzoeker de facto, verbinder, creatieveling, docent, en met jouw bedrijf Exp Inc. en ik lees het even voor om het goed te citeren, maken jullie voor zorg en onderwijs tools en technologische oplossingen om beter of makkelijker samen te werken. Te inspireren en werk efficiënter te maken. Dat is een hele mond vol, maar kun je even vertellen: hoe kom je daar in hemelsnaam terecht?

Charlie: 

Ja, dat is een tijdje geleden geweest. Toen werd ik gevraagd door een school om mee te denken over het onderwijs, en dat was een school in Amsterdam Zuidoost, en die school had kinderen die niet per se heel erg blij werden van lettertjes en cijfertjes, en op een stoel zitten een uur lang. En ik kwam daar en ik dacht, oké, als wij ervoor kunnen zorgen willen zorgen dat die kinderen aangehaakt blijven, dan moeten we er ook voor zorgen dat zij, wat wij ze geven, leuk vinden. En toen ben ik onderzoek gaan doen. En terwijl ik onderzoek deed, kwam ik op een school in Denemarken, de Østerskov Efterskole, en daar hadden ze alle boeken weggegooid en in plaats van boeken hadden ze het curriculum gegamed, een game gemaakt van het curriculum. En, nou, ik dacht eerst, dat kan niet, maar vanuit mijn nieuwsgierigheid dacht ik, nou, laat ik toch eens gaan kijken. En toen kwam ik daar, en toen zag ik dat het wél kon. Dus er waren jongeren die waren op de gangen met zwaarden aan het vechten en die waren hele missies aan het volbrengen terwijl ze leerden. En ik heb natuurlijk even gevraagd aan de directeur, hoe gaat het dan met die cijfers hier? En die zijn boven het gemiddelde. 

Host:

Zo!

Charlie:

Ja, dus toen dacht ik, hier zit wat in. Hier moeten we wat mee. Toen ben ik het bedrijf gestart. Exp Inc.

Host:

Oké, cool. Hé, en het wordt vaak toch een beetje, nou ja, misschien wel gedevalueerd als leermiddel, games of spellen. Terwijl jij zegt dus ook, het zouden hele krachtige educatieve tools kunnen zijn. Heb je dat, nadat je jouw bedrijf bent gestart, ook zelf een keer al vanuit Exp Inc. gezien? Hoe dat dan in de praktijk werkt, echt zo’n eurekamoment?

Charlie: 

Ja.

Host: 

Zegt hij heel overtuigend. Vertel!

Charlie:

Ja, op verschillende manieren, maar ik vind een leuk voorbeeld bijvoorbeeld de kinderopvang. En ik wil even een klein onderscheid maken. Op het moment dat jij een rij woordjes moet stampen, dan kun je dat ook doen met gamification, en een mooi voorbeeld daarvan is Duo Lingo. Hebben jullie allemaal op je telefoon denk ik, en één keer gebruikt, haha.

Host:

En toen werd ik regelmatig lastiggevallen door een uil dat we achterlopen. Klopt. 

Charlie:

Ja, precies, die kennen we allemaal wel. Nou ja, dat kun je dus ook gamificeren, maar dat kan op een andere manieren ook heel handig. Maar wat vooral belangrijk is bij de games is dat je voorspellingsfouten maakt. Dus dat je een bepaald beeld hebt van een situatie, of van de toekomst, of iets wat komen gaat, en dat je vervolgens durft een actie te ondernemen. En dan hoort, is die actie goed of niet goed, en je daarna kunt corrigeren, of blij bent omdat die actie wel goed was. En dat heb ik heel duidelijk gezien in de kinderopvang. Sport en kinderopvang, daar werken we een aantal jaren mee samen en die zeiden: ja, wij willen die opvang, dat willen we anders doen. Dus wij willen ook, ja, wat meer bezig met creativiteit, het maken van foutjes, omdat de kinderopvang heel erg gereguleerd is, en heel erg veilig moet allemaal. Ze zeiden, nou, we mogen best wat risico’s nemen, en toen zijn wij samen aan de slag gegaan om te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat die ideeën ook werkelijkheid werden binnen de kinderopvang. En ja, dat begon met een gigantische game die we hebben gemaakt voor de hele organisatie. Vervolgens de beleidsplannen ook gegamificeerd. En wat zag je? Dat de organisatie echt veranderde, mede door onze inzet. En wat daar mooi aan is, is, ja, dat het echt is gaan leven bij medewerkers, maar vooral ook dat het proces, dus het proces waarin we die game hebben gemaakt ervoor heeft gezorgd ook dat het management enthousiaster is, creatiever is, zelf games gaat verzinnen in de kinderopvang. En dat vinden we wel heel erg mooi. 

Host: 

En zo zijn wij ook bij elkaar gekomen volgens mij. Want hij ligt hier op tafel. Ik heb hier liggen het Zeven-Krachtenspel. Dat is hoe Exp Inc. en CCE uiteindelijk tezamen zijn gekomen. En waarom we hier ook vandaag in deze samenstelling zitten. Het Zeven Krachtenspel: Ontdek de Dynamieken in je Organisatie. Peter. kun je mij heel even meenemen, hoe is dit ontstaan? Waarom ligt het spel vandaag de dag vóór mij?

Peter:

Ja, er is een aantal jaren geleden een onderzoek geweest van het CCE, met Vanessa Olivier-Pijpers en daar is een mooi boek uitgekomen. Dat heet Bewegen bij Probleemgedrag. En, nou ja, die vastlopende situaties die komen we natuurlijk in ons werk heel veel tegen, en ja, wat voor dynamiek zit daaronder? En nu blijkt uit dat onderzoek dat er vaak meerdere, of soms, ja, meerdere dynamieken onder zitten die dat in stand houden.

Host: 

Het probleemgedrag in stand houden?

Peter:

Ja. En dat is een prachtig boek. Geschreven, dat is een onderzoeksboek, maar dat is geschreven voor, ja, voor gedragsdeskundigen, voor managers en we willen dat de mensen op de werkvloer, de verzorgers, de verpleegkundigen, dat die daar ook inzicht in krijgen. En zo is het idee ontstaan van kunnen we dat boek, die uitkomsten uit dat onderzoek, kunnen we dat vertalen naar, nou ja, in dit geval een spel, om dat goed onder de aandacht te krijgen, zodat mensen zelf ineens, die denken, ahh, wacht even, dit kon hier wel eens spelen, en wat zou ons dan kunnen helpen, zodat we, ja, veranderkracht krijgen van onderaf.

Host:

Oké. En dat is ook waarom het dus belangrijk is dat juist die zorgmedewerkers die die taal eigenlijk beheersen vanuit dat boek en die inzichten.

Peter: 

Ja.

Host: 

Het is bijna een soort van democratisering van een zorgorganisatie, als het ware.

Peter: 

Ja, zo zou je het kunnen noemen.

Host: 

Hé, Charlie, jij zegt net al iets, dat die games, die doen ook wat juist met het management van een organisatie. Ik hoor jou net ook zeggen, het boek, het actie onderzoek, de inzichten die zijn vooral heel erg gericht ook op het management in zorgorganisaties, op gedragskundigen. Hoe vertaalt zich dat met dit spel? Zit daar ook nog een verbindende factor in?

Peter:

Hoe bedoel je dat?

Host: 

Nou, jij zegt net dat het maken van games of het bedenken van spellen, het omzetten van kennis in die vorm, dat het dus ook iets doet binnen de verbinding in een organisatie.

Charlie:

Zeker! En dat hebben wij ook aan den lijve ondervonden. 

Peter:

Ja, nu snap ik hem. 

Charlie: 

Want, wat grappig is, bij een game, bij het testen van een game, gaat het altijd mis aan het begin. En dat was bij ons ook het geval. We zijn samengekomen helemaal aan het begin, en ja, de eerste versie van de game gaan spelen. Dat waren nog allemaal papiertjes die op de tafel lagen, en volgens mij zat er al een klein appje bij. En we kwamen er eigenlijk achter dat de termen in het spel te onduidelijk waren. Dus ja, er was bepaald vakjargon dat gewoon te moeilijk was voor spelers om te begrijpen, of om iets mee te kunnen. Dat als eerste. En het tweede punt was de richting waar vanuit het onderzoek was geschreven, was heel erg vanuit het management. Dus kijkend naar de organisatie vanaf een afstandje. Maar op het moment dat je dat wil vertalen, dan moet je naar de zorgmedewerker toe, en de zorgmedewerker kijkt helemaal niet op die manier. Die kijkt naar de cliënt, waar die zorg, waar hij of zij zorg aan verleent, is daar mee bezig. En op het moment dat je dan dat spel speelt, en dat is vanuit een ander perspectief geschreven, dan snappen zij niet goed waar het over gaat. En dat was met jou toch, dat dat ontstond, ja.

Peter: 

Letterlijk, ja.

Charlie: 

En dat heb jij toen ook gezien, en dat is waarom wij ook de kracht van dat Zeven Krachtenspel voelen. 

Peter: 

Ja, en ik herinner me ook nog, toen we het aan het ontwikkelen waren, ja, jullie komen niet uit de zorg.

Charlie: 

Nee.

Peter: 

En jullie stelden vragen aan ons, die voor ons zo vanzelfsprekend waren, van, is dat een vraag? Ja, dat is dus een vraag voor de mensen waar we dit spel voor willen ontwikkelen. En zo is dat eigenlijk steeds beter en scherper neergezet. Maar ja, het ging inderdaad ook vooral over taal.

Charlie:

Ja.

Peter: 

Want ja, de Zeven Dynamieken Attributie, wat betekent dat? Als ik dat aan een gemiddelde zorgverlener vraag, wat bedoel je? Vorming? En zo zijn de termen, en die proberen we juist met dit spel ook, ja, begrijpelijk te maken, van ah, wacht even. 

Host: 

Dus het vroeg ook weer, denk ik, best wel wat van jou om weer ook die verbinding weer te slaan, met de vloer, en hoe het er in de dagelijkse praktijk aan toe gaat, met zo’n best wel theoretisch boek wat er ligt. En dan weer met een hele andere, mensen buiten de zorg, begrijp ik.

Peter:

Maar dat was dus heel mooi, want jullie stelden zulke, ja, vragen, die ik niet zou bedenken, omdat ik uit de zorg kom, en dat hielp juist heel erg om dit goed..

Host:

Dus je hebt elkaar echt nodig gehad daarin.

Charlie:

Jazeker.

Host: Mooi.

Charlie: 

En dat is iets wat je wel echt elke keer in zo'n proces weer terug ziet. Dus vaak komt de vraag vanuit het, of een management binnen de organisatie, of een directie. Die zeggen nou, we willen het toch wel echt een keertje anders doen en we zijn bereid om is een game uit te proberen.

Host:

En daar ligt dan altijd een behoefte onder van het maken van verbinding? Of het ..? 

Charlie: 

Vaak wel, dus vaak een idee, een visie, of een beleid waarvan ze zeggen, nou, we willen dat de organisatie inschieten of we willen dat mensen waarvoor wij werken daarmee aan de slag gaan. En wat je altijd terug ziet komen, is dat die club mensen, dus directies, managers, een bepaald idee hebben, maar en dat idee komt voor een deel over, maar je ziet gewoon, er zijn heel veel punten die de medewerkers nog helemaal niet begrijpen, en dat wordt duidelijk door het iteratieve proces van het maken van een game.

Host:

En iteratief, dat noemde je al even, dat is een woord wat nog een aantal keren terug gaat komen in dit gesprek. Daar komen we zo nog even verder op terug. Ik hoor jou net al zeggen, in je introductie, waarom jullie doen met Exp Inc. wat jullie doen. Dat spel eigenlijk als het ware een hele toegankelijke manier is om kennis over te dragen, abstracte ideeën, inzichten, actie-onderzoeken, you name it, en dus op een manier spelenderwijs je aan de gang kunt met iets nieuws. Zo is dit ook uiteindelijk natuurlijk ontstaan. Charlie, kun jij nog wel even wat verder voor mij en voor de luisteraars duiden, waarom überhaupt zo’n spel dan werkt? Waarom werkt zo'n vorm beter dan zeg een boek lezen of een video bekijken?

Charlie:

Omdat je actief bezig bent met het vergaren van informatie, en daarin ook zelf keuzes en voorspellingsfouten kunt maken. En dat heeft allemaal te maken met nieuwsgierigheid, en nieuwsgierigheid is mega krachtig in ons mensen. Dus wij als soort, zij worden gedreven door nieuwsgierigheid. 

Host:

 Waarom?

Charlie:

Ja, nou ja, het helpt ons gewoon vooruitkomen. Dus nieuwsgierigheid zorgt voor een dopamine shot. Dus het maakt ons, wanneer wij nieuwsgierig zijn, denken we ook, nieuwsgierig zijn denken we ook oké, we willen er achter komen wat daar in het doosje zit, bijvoorbeeld. Nieuwsgierigheid helpt ons bij het vormen van ons geheugen, dus dat gebeurt in de hippocampus, onder andere. En door nieuwsgierig te zijn en te denken van nou, wat is dat nou, dan krijg je ook de mogelijkheid om wat het nieuwe, wat jij leert te koppelen aan iets wat jij kent. Daarnaast helpt nieuwsgierigheid bij het overwinnen of juist hebben van angsten. Dus op het moment dat je wat nieuws ziet, dan kijk je daarnaar en dan ben je daar nieuwsgierig naar. Dus dat betekent dat het je aandacht houdt, en dus je wil dan vervolgens erachter komen of dat iets is wat een bedreiging is voor jou, of iets is dat jou helpt.

Host:

Het is bijna een evolutionaire functie?

Charlie:

Absoluut ja. En dus het helpt bij het ontdekken van voedsel bijvoorbeeld. Het ontwikkelen van hulpmiddelen. Nou, daar zijn wij mensen gigantisch goed in. Het aanpassen aan veranderingen. Een skill die we ook vandaag de dag onwijs hard nodig hebben. Het maken van sociale connecties, dus nieuwsgierig zijn naar iemand anders, en hoe die in elkaar zit, of wat die ons kan leren. En het oplossen van problemen. Dus het is ontzettend essentieel. En een leuk puntje, vind ik, in de hedendaagse wereld is dat alle grote bedrijven om ons heen een kanon hebben aan psychologen die constant bezig zijn met het kijken hoe ze onze aandacht kunnen trekken. Hoe ze ons nieuwsgierig kunnen maken en houden. Nou vind ik, ik vind zelf die bedrijven fascinerend, maar sommige mensen denken ook van ja, wat doen ze met onze jeugd bijvoorbeeld? Maar het feit dat zij daar zo mee bezig zijn, en dat dat zo goed lukt, betekent dat daar iets zit waar wij ook iets mee moeten als wij kennis over willen brengen.

Host: 

Ja, dus je zegt eigenlijk, kijk ernaar niet alleen maar met: ze zijn verkeerd bezig en we creëren allemaal zombies die aan het doom scrollen zijn, maar leer ervan.

Charlie:

Ja natuurlijk! Ja het is iets fantastisch wat wij mensen hebben ontwikkeld en die geweldig slimme psychologen die in dat bedrijf werken, en als zij dat dan hebben ontwikkeld, dan is het natuurlijk vervelend misschien dat nu de aandacht van onze kinderen worden getrokken naar Instagram en hun zelfbeeld verandert. Maar draai het eens om en zeg, wees eens nieuwsgierig naar wat daar gebeurt, en kijk dan: wat kan ik daar uit leren, wat ik mee kan nemen in mijn praktijk?

Host: 

Hé, en over die praktijk gesproken. Peter, waar zie jij dan specifiek in de zorg daar kansen voor, voor die nieuwsgierigheid of laat ik het anders formuleren. Waarom is een spelvorm specifiek in de zorg een goed idee?

Peter:

Ja, dat is een lastige vraag, want wij merkten ook dat daar waar we het gingen testen, en met teams gingen doen: “moeten we nou een spel gaan spelen? Is dat ook werk?”

Host:

Oh echt?

Peter:

Dat soort reacties kregen we ook. Maar terwijl we het speelden en we merkten dat mensen in gesprek gingen over specifieke onderwerpen die ook te maken konden hebben met hun dagelijkse praktijk, toen begon het te leven. En toen begon het ook te stromen bij die mensen zelf. En ja, kwamen er inzichten en werden er verdiepende vragen gesteld, en dus het had echt effect. Maar de mensen moesten er wel even aan wennen. Een spel spelen terwijl je aan het werk bent. Dus dat was nog wel even ...

Charlie:

Maar ik zal je wat moois vertellen. Ik ben zelf ook, als je een spelletje Monopoly wil gaan spelen, dan hoef je mij niet te bellen. Dan denk ik joh, ik blijf lekker thuis. Dus ik snap heel goed wat die mensen denken ook. En je moet, soms moet je je er even toe zetten. Maar ja, het is toch uiteindelijk vaak leuker dan het kijken naar een presentatie voor twee uur.

Peter:

Precies. 

Host: 

En plus, ik kan me ook voorstellen, als je het in de zorg, de kraptes zijn hoog, het is nijpend. Want als je tot hier zit, dan speel ik liever een spel van een uur dan dat ik zo’n boekwerk mee krijg om uit te pluizen.

Charlie:

Ja.

Peter: 

Bijvoorbeeld.

Host: 

Dat kan ik me ook wel voorstellen.

Peter: 

Wat je, wat je ook vaak merkt, is, op het moment dat je het aan het spelen bent geven mensen ook wel aan van, ja, soms moeten we wat veranderen en dat wordt dan van bovenaf, vanuit de directie of vanuit het management doorgegeven, of de behandeldienst die zegt zus en zo moet het. En dan staan we naar elkaar te wijzen. Van ja, dat kunnen ze wel zeggen, maar kom het zelf maar eens doen. Want wij zitten hier elke dag met, nou ja, moeilijk gedrag of met agressie en wij hebben er elke dag mee te dealen, en dat verander je even niet zomaar. En juist door het spelen van het spel kun je daar inzichten bij krijgen van: hé, wat zit daar voor een dynamiek onder. En het stimuleert dus ook de veranderkracht van onderaf, en dat is het grootste belang dat door het verkregen inzicht in van: dit zou hier wel eens kunnen spelen. Nou ja, en wordt daar ook bij aangegeven, wat zou dan de veranderstrategie kunnen worden? En daar kunnen mensen dan ook weer keuzes in maken, en ervaren wat werkt, en wat werkt niet. Dus die dagelijkse praktijk, die kan daar echt mee aan de slag. Soms met elkaar, maar soms ook richting behandeldienst, of richting management, of richting organisatie.

Host: 

En daar is de urgentie, dus ook het hoogste, hoor ik je eigenlijk zeggen, om wat te gaan veranderen.

Peter: 

Juist! Die zijn vaak aan het overleven om maar overeind te blijven. En ja, nou ja, één van de dynamieken is ook van ja, word ik gehoord. Erkenning van, ik kan hier wel roepen, maar ja, er verandert niks, of er is te weinig personeel. Noem het maar op. En dan met elkaar zoeken van: wat zou je kunnen helpen?

Host: 

En dan is het misschien ook wel een tool op zich. Als je zegt erkenning, te weinig tijd, en dan kan komen we weer terug op van: waarom moet ik in hemelsnaam een spel gaan spelen. Nou ja, omdat het misschien een relatief snelle manier is om wegwijs te worden in iets wat mogelijk kan helpen.

Charlie: 

Ja, en wat wel grappig is, dat hebben we toen ook ingebouwd. Dus inderdaad, het was belangrijk, ook vanuit het management en de directie om ook informatie op te halen, of om te luisteren hoe de medewerkers zelf dachten over problematiek. En daar hebben we ook een deel van in het spel gebouwd, waarin jij feedback gaf zelf op een bepaalde situatie. Waardoor je als begeleider weer kunt meekijken naar wat er allemaal gebeurt tijdens het spel.

Host: 

Ja, en even over dat spel. Want wij hebben het er natuurlijk de hele tijd over met een bepaald gemak. Dat realiseer ik me ook wel. Maar wij hebben het een aantal keren gespeeld, dus wij spelen een beetje vals, om een beetje in de terminologie te blijven hangen. Peter, kun jij even kort vertellen, het Zeven Krachten Spel, ik ga dat spelen. Wat gebeurt er dan? Wat is het, is het Uno, is het Catan, is het Monopoly, waarvoor we Charlie niet hoeven te bellen? Wat zit er in de doos?

Peter: 

Wat zit er in de doos? Nou, mooi spelbord waarin je, nou ja, stappen kunt zetten, punten kunt halen. Er zitten kaarten bij over dynamieken, en er zit een app die je op je laptop kan zetten of op een tablet die jou door het spel heen helpt. En ja, de opdracht is dat je gezamenlijk een team bent en een zorglocatie, een zorgboerderij gaat opzetten. Dus je zit als team om de tafel. En je krijgt de eerste opdracht en door elke opdracht, nou ja, een goed antwoord te geven, krijg je punten. Is het half goed, krijg je iets minder punten. Is het fout, dan krijg je even niks, en dan ga je door naar de volgende stap.

Host: 

En wat voor een opdrachten zijn dat dan, wat moet ik doen? Wat is het doel?

Peter:

Nou, hier heb ik bijvoorbeeld een dossier. En die lees je dan met elkaar. Nou, Eva, het gaat dus om een cliënt, vrouw van, daar staat dan even het een en ander bij uitgelegd. Eva maakte tot een maand geleden een vrolijke indruk op de groep. Zowel op de teamleden, haar medebewoners als op haar familie. Het contact tussen de directe zorgverleners en de familieleden verliep vrijwel altijd plezierig. Als vanzelfsprekend wisselden ze hun ervaringen met Eva. Waar reageert ze positief op? Hoe is haar dag verlopen? Psychiater Cynthia denkt dat een nieuwe progressieve therapie Eva vooruit gaat brengen. Ze is er namelijk van overtuigd dat ze meer in haar mars heeft dan ze laat zien, en wil blokkades in haar gedrag wegnemen. En daar krijg je via de app dus een vraag, van, wat is hier aan de hand, of wat zou hier kunnen spelen? Een situatieschets, en dan ga je met elkaar in gesprek.

Host:

Oké, dus je stapt met elkaar echt in de rol van een zorgverlener en je moet een beetje puzzelachtig, detective-achtig iets oplossen bijna, wat er speelt. En het antwoord is dan één van de dynamieken uit de organisatiedynamieken, begrijp ik het dan goed?

Peter:

Klopt. Kijk, en als we de app erbij hebben, dan lees je eigenlijk de opdracht die er eerst is, en dan is dit het stuk tekst, de beschrijving. Geven wij een antwoord, voeren we in, in de app, en dan krijgen we te horen of het goed of niet goed is, of half goed. En is het half goed, ga je door naar de volgende stap in het dossier, en dan pak je de volgende.

Host:

Dan krijg je wat meer extra informatie. 

Peter:

En dan krijg je aanvullende informatie, zodat je wat makkelijker tot een keuze kunt komen, totdat je uiteindelijk inzicht krijgt: dan is dit wat hier speelt.

Host:

Ja, en dan heb je een eureka moment. Hé, en ik zie, je leest net voor, er zitten dossiers bij, ik zie een bordspel, ik zie prachtige 3D geprinte onderdelen om je zorgboerderij te bouwen. Ik kan me zo voorstellen dat het best wel een reis is geweest om daarbij terecht te komen. Charlie, je liet er net al wat over vallen. Je hebt het een aantal keer over iteratief werken, dat dat ook een belangrijk onderdeel is überhaupt in de totstandkoming van spellen. Wat betekent dat?

Charlie:

Ja, dat betekent dat je eigenlijk begint met het maken van iets, wat niet perfect hoeft te zijn, en dat door te testen constant verbetert. Dus ook van dit spel bijvoorbeeld. We zijn nu ook nog steeds bezig met het verder ontwikkelen van het spel, verder ontwikkelen van de app, zorgen dat je het nog makkelijker, nog beter kunt spelen, en dat is dus het iteratieve proces. En dat is iets wat je eigenlijk veel meer voor ziet komen tegenwoordig. Dus je bouwt een product. En dat product, dat, voordat het op de markt gaat, zorg je er al voor dat het getest wordt, en nog een keer getest wordt, en nog een keer getest wordt. En elke keer haal je uit die tests feedback waarmee je het product beter maakt, en vaak ook wanneer een product op de markt komt, zoals een Tesla bijvoorbeeld, die dat ook ontzettend veel doet, blijven ze kleine iteraties, kleine verbeteringen doorvoeren om ervoor te zorgen dat het steeds beter past bij de gebruiker.

Host:

En zo is dit spel dus ook gemaakt, met iteraties en dus al spelend wordt het eigenlijk als het ware ontwikkeld.

Peter:

We zijn op heel wat plekjes geweest om het, nou ja, in de praktijk uit te testen, ja.

Host: 

En waarom, waarom is dat beter dan eerst heel gedegen onderzoek doen, en dan een plan schrijven en een planning maken en dan aan de gang te gaan?

Charlie:

Ja, omdat het vaak betere producten oplevert, dus op het moment dat jij je met je clubje opsluit ergens, en je gaat met elkaar nadenken over een product, dat is voor bepaalde mensen. Dan kun je heel lang nadenken en heel creatief zijn en van alles verzinnen en dan kom je uiteindelijk naar buiten met je product, en dan besef je, van, wacht heel even. Ik sla de plank totaal mis. Dus bij dit spel bijvoorbeeld, wij hebben het in eerste instantie geschreven vanuit het management. Maar de medewerkers uit de organisatie die keken totaal anders naar de zorg. Als wij vervolgens zonder testen een jaar verder waren gegaan met het maken van dit spel, dan had je iets gemaakt dat totaal niet aanslaat bij de doelgroep, door een kleine fout. Heb je vervolgens ook weer heel veel tijd en heel veel geld geïnvesteerd in het maken van een product dat niet klopt. Dus eigenlijk moet je gewoon zo snel mogelijk een product dat totaal niet af is, gewoon testen, kijken: wat doet het?

Host: 

Hé, en dat, je beschrijft het nu, en Peter, ik denk in één keer, dat is volgens mij ook wel een beetje hoe CCE misschien in consultaties te werk gaat. Er schiet mij een quote te binnen van een gast die hier in een andere aflevering aan tafel zat, Maritza Allewijn, die heeft het over verstandig doormodderen. Mag ik het zo ook een beetje uitleggen, dat het dus met wel weer met nieuwe informatie, maar dat je weer wat nieuws gaat proberen, steeds opnieuw?

Peter: 

Ja, het is nooit helemaal af.

Host: 

Nee, en een consultatie ... 

Peter:

Dingen ontwikkelen zich en ja, dan komen er weer nieuwe inzichten. Ja, de situatie kan weer veranderen, dus ja, daar blijft het aan onderhevig.

Host: 

Hé en wat zijn de reacties tot nu toe? Je hebt het dus een aantal keren gespeeld. Je geeft al aan, we begonnen heel erg met een focus op die organisatie, op het management, het moest uiteindelijk veel meer aansluiten op de praktijk. Je hebt het dus ook met mensen uit de dagelijkse praktijk gespeeld. En wat gebeurt er dan, Peter? Kun je een moment pinpointen of vastpakken waarvan je denkt, en toen zagen we echt dat het verschil maakt? Of toen gebeurde er zoiets moois?

Peter:

Nou ja, toen ik net het dossier ook voorlas, van, het gaat dus over casuïstiek die in de dagelijkse praktijk voorkomt en met dat je daar met elkaar over in gesprek gaat, en even wat afstand hebt, want dat is het mooie, je zit niet, het gaat niet over jouw cliënt, waar je dagelijks mee werkt, maar even wat afstand hebt, ja, geeft dat nieuwe beelden, of kun je daar soms net even iets frisser naar kijken. En doordat je dan het gesprek, want dat is vooral de bedoeling van dat spel dat dat team het gesprek met elkaar voert, en niet dat er maar één de hele tijd aan het woord is. Nee, je bent met elkaar in gesprek, en aan het leren.

Host:

Je bent niet aan het winnen.

Peter: 

Nee, het gaat niet om winnen.

Host:

Nee, precies, oké. 

Peter: 

Dat roept het spel wel op. En dat wordt ook wel eens gevraagd, ja, maar wat kan ik winnen dan? Of hoever moet ik komen om het nog beter te doen als het team naast ons?

Host: 

Maar ik kan me ook voorstellen, dat is wel wat er gebeurt!

Charlie:

Wij hadden ook, wij hebben het samen getest bij een club, en die waren het spel aan het spelen en dat ging goed, dus, want zij waren echt inhoudelijk heel goed aan het discussiëren en beargumenteren, waarom ze bepaalde keuzes maakten. Maar ze zaten met een, in een, met hun achterhoofd wel bij winnen. Ze dachten wel nou, hoeveel punten hebben we gehaald? En dat was echt, dat was leuk ook om te zien, dat de teams wilden winnen.

Host: 

Maar het had misschien, heeft het dan nog een functie, dat je wil winnen? Sta je dan meer open nog voor iets?

Charlie:

Nou ik denk dat, ja, er zijn gewoon verschillende soorten spelers. Sommige mensen die vinden het leuk om lekker gezellig met elkaar wat sociaals te doen. Andere mensen zijn heel erg bezig met presteren. Maar winnen is ook echt een onwijs sterke kracht in ons.

Host: 

Een drijfveer echt wel?

Charlie: 

Een drijfveer, ja, ik wil winnen. En ja, dat zit, dat zit gewoon in het, dat is gewoon de aard van, een deel van het wezentje, dus waarom niet?

Peter:

Één van de laatste punten die ik ook naar jullie terug heb gekoppeld is, kunnen we ook vergelijkingsmateriaal, van, nou, het team van die organisatie heeft dit spel gespeeld, die zijn tot nummer 63 gekomen, en mijn team, hé, 57. Hmm.

Host: 

Toch een soort van motivatie?

Peter:

Dat gaan we de volgende keer anders doen, of, om dat te kunnen vergelijken. Maar ja, dat is, sommige spelers hebben dat heel sterk, ja.

Host:

Hé, en Peter, je zegt net ook, het hielp vooral omdat mensen aan de hand van het spel een beetje afstand nemen van hun dagelijkse praktijk. Ik moet ook even terugdenken aan wat jij net schetste die school in Denemarken. Ik heb dat artikel ook gelezen in de Correspondent, van 2015 dateert dat. En die directeur, die zegt daar wel iets heel moois over, want hij zegt eigenlijk het geheim van leren in een spelomgeving is dat leerlingen fouten kunnen maken zonder dat ze die op zichzelf hoeven te betrekken. Het is namelijk de rol die de fout maakt. En ik kan me dat wel voorstellen, dat het dus heel erg helpend is om soms even iemand anders te zijn dan jezelf, zeker als de druk hoog is, in toch zorgsituaties met vastlopende, of situaties die vastlopen rondom probleemgedrag. Heb je dat zien gebeuren zo letterlijk?

Peter:

Ja, want er is dan een stuk afstand, wat ik net ook zei, van, dan is er wat afstand, het is niet mijn cliënt waar ik dagelijks mee struggle. Nee, je praat over een situatie, en met elkaar, en die afstand maakt dat je daar frisser naar kunt kijken en dus anders tot oplossingen komt. En het mooiste was dat ook, dat je die “oh ja beleving” hebt, die zagen wij bij het team. Ahhh, wacht even, maar dit speelt bij ons!

Host: 

Echt die klik zo.

Peter:

Dit hebben wij ook, want, nou en dan komt dat gesprek. En, nou ja, dan is het mooi als de manager of de behandelaar er ook bij is. Van hé, wat komt hier naar voren, en wat kunnen we hier binnen de organisatie mee?

Host:

Want je zegt nu ook iets over de behandelaar is erbij. Wat, heb je daar ook al ervaring mee opgedaan? Wat is de beste samenstelling om het spel in te spelen?

Peter:

Ja, wel met een team wat wel in de praktijk ook echt samenwerkt, en ja, de direct betrokkenen.

Host:

De direct betrokkenen. En waarom werkt dat beter dan ..?

Peter:

Dat hoeft niet per se, maar je merkt vaak wel, dan krijg je verschillende perspectieven, ook in inbreng, een gedragskundige brengt soms iets anders in, van, zou dit het ook kunnen zijn, of zou het hier aan kunnen liggen? Oh, wacht even, ja, dus in die zin. En dat is de dagelijkse praktijk natuurlijk altijd. Want je hebt gewoon samen te werken.

Host:

Ja, nou ja, en het slaat denk ik ook wel weer terug op wat jullie eerder ook al schetsten. Dat diversiteit dus zoveel brengt, ook in het maken van het spel. Jullie stelden al als Exp Inc. Zijnde, scherpe vragen waardoor CCE uit een inhoudelijke bubbel even moet stappen, of het jargon of de taal, zou die, zie je dat vaker, dat die diversiteit zoveel biedt daarin?

Charlie:

Wat ik in ieder geval zie, nou, ik moet zeggen dat, wij zelf houden daar ook heel veel rekening mee. Dus wij vinden, als wij een game maken binnen een organisatie, dat die game te spelen moet zijn door iedereen binnen die organisatie. En dat betekent ook dat we meerdere partijen moeten betrekken bij die game. Dus wij zijn daar zelf wel heel veel mee bezig, maar je ziet het ook wel in de praktijk. Dus als je kijkt naar games of spellen, of, dan zijn die vaak Monopoly, dan gaan we weer, komt ie weer, die kan toch wel echt gespeeld worden door iedereen. Dus of jij nou een arts bent 25 PhD, met een PhD, of jij bent dat niet, dat maakt niet uit. Je kunt Monopoly spelen en je kunt het ook nog met elkaar spelen.

Host:

En je kan het winnen.

Charlie:

En je kan het winnen, ja. Dus wat dat betreft is het wel zaak in games om ervoor te zorgen dat er zo'n groot mogelijke groep is die het kan spelen. Maar ja, dat ligt natuurlijk ook aan de situatie, want als jij een game maakt die speciaal is gemaakt voor een bepaalde doelgroep, ja, dan, dan is dat weer minder. Maar de kracht daarvan ligt hem constant en elke keer weer in de tests. En het ervoor zorgen dus dat je een diverse testgroep hebt. Want als jij een groep, een game test die is voor zorgmedewerkers en jij doet het alleen maar met de Thuiszorg en een bepaalde groep in de Thuiszorg, j, dan heb je gewoon geen representatieve game.

Host: 

En dat is eigenlijk zonde.

Charlie:

Dat is zonde. 

Host:

Want dan houden we de kennis en de expertise op slot.

Peter:

Nou ja, kijk, dat merken we nu ook al, het onderzoek heeft plaatsgevonden in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, dus de casuïstiek die we hierin gebruiken, de voorbeelden, die komen ook uit die praktijk. We hebben nu ook ervaren dat ook in de ouderenzorg, ja, men daar heel graag, maar dan is de casuïstiek niet passend, want ja, daar spelen echt andere zaken een rol, terwijl er dezelfde dynamieken spelen.

Host:

Want die dynamieken die gelden eigenlijk...

Peter:

Die gelden voor alle organisaties, overal.

Charlie:

Die kun je ook toepassen in je relatie.

Host:

Oh! Dan ga ik het boek toch eens anders lezen.

Peter:

We hadden laatst, één van mijn collega's die een bijeenkomst had met coaches en met systeemwerkers vanuit het bedrijfsleven, nou, dat echt mensen heel enthousiast waren, van, ja, maar dat speelt bij ons in het bedrijf ook! Het is zo herkenbaar.

Host: 

Herkenbaar, mooi. Nou, daarmee ga ik er het hier dan mee afsluiten met de notitie van dat diversiteit in het, nou ja, de toepasbaarheid eigenlijk als het ware, dat hij ontzettend groot is, en dat er een mooi spel ligt, wat als ik het goed begrijp ook nog steeds wordt doorontwikkeld voor andere sectoren. Dat het nog verbeterd wordt op basis van wat de spelers ervan vinden. Even spieken. Ja, want er liggen natuurlijk onder inderdaad, de organisatiedynamieken, de invloed van organisatiecontext op probleemgedrag en de noodzaak van samenwerking binnen teams, daarvan in het bijzonder. Wil je daar nou meer over weten? Dan tip ik eventjes de eerdere aflevering van ExpertTales met Vanessa Olivier-Pijpers, genaamd Interactie en Inzicht, Bewegen in de Teamdynamieken. En ben je nou zo enthousiast geworden dat je denkt, ik wil gewoon aan de slag met dat spel, hou daarvoor in ieder geval eventjes de website van CCE in de gaten voor de verdere doelontwikkeling en beschikbaarheid. En wil je aan de gang met die organisatiedynamieken, meld je dan vooral aan voor de masterclass Bewegen bij Probleemgedrag. Allemaal te vinden op onze website of in de shownotes van deze aflevering. Heren, voor nu dank jullie wel. Fijn dat jullie hier wilden zijn, en lieve luisteraars: tot de volgende keer bij ExpertTales. 

Graag gedaan. Dankjewel. Adieu. 

Abonneer je op ExpertTales, dan krijg je een seintje als er een nieuwe aflevering online staat. Vind je deze podcast interessant? Laat dan een reactie achter of sterren in jouw favoriete podcast app. Dan help je anderen ook deze podcast te vinden.